מתמטיקה בתיכון ומסלולים עתידיים ל-STEM
תלמידים רבים נחשפים תחומי המדע והטכנולוגיה במהלך לימודיהם בבית הספר התיכון, אך רק חלקם ממשיכים ללימודי STEM (Science, Technology, Engineering, and Mathematics) בהשכלה הגבוהה ובהמשך גם לקריירה בתחומים אלה. מה קורה לאורך הדרך? אילו בחירות לימודיות הנעשות בתיכון משפיעות לאורך זמן על מסלולים עתידיים ב-STEM? במחקר אורך זה ניתחנו יותר מחצי מיליון רשומות של הלשכה המרכזית לסטטיסטיקה בישראל, שנאספו לאורך תקופה של 15 שנים, במטרה להתחקות אחר מסלולי הבחירה של התלמידים מבית הספר התיכון להשכלה הגבוהה ועד להשלמת תואר ראשון. בחנו כיצד רמת לימודי המתמטיקה, בחירה במגמת מדעית, הישגים לימודיים וגורמים דמוגרפיים קשורים להתמדה במסלול STEM, למעבר ממנו או לכניסה אליו, בנקודות החלטה חינוכיות מרכזיות לאורך החיים.
תרומת המחקר
המחקר מראה כי תלמידים אינם הולכים במסלול יחיד וליניארי בבחירה במקצועות STEM לאורך החיים. במקום זאת, הממצאים מצביעים על שמונה מסלולים מובחנים מבית הספר התיכון ועד להשלמת תואר ראשון, ובהם “דליפה” מרכזית שבה תלמידים רבים שלמדו מקצועות STEM מוגברים בתיכון השלימו בהמשך תארים שאינם בתחומי STEM. עוד עולה מהממצאים כי לימודי מתמטיקה ברמה מתקדמת, בחירה בפיזיקה או במדעי המחשב כמגמה בתיכון, והישגים גבוהים בתחומים אלה, קשורים להתמדה רבה יותר בלימודי STEM בהשכלה הגבוהה. המחקר גם מדגיש פערים מתמשכים בהשתתפות ב-STEM לפי מגדר וקבוצת אוכלוסייה. באמצעות זיהוי הנקודות שבהן תלמידים נוטים יותר לשנות כיוון, המחקר מספק תשתית ראייתית שיכולה לסייע לאנשי חינוך ולקובעי מדיניות לעצב התערבויות מוקדמות וממוקדות יותר, להרחיב את הנגישות להזדמנויות בתחומי STEM ולתמוך במסלולים מגוונים יותר אל תחומים אלה.
קישור למאמר המלא:
https://link.springer.com/article/10.1186/s40594-022-00381-9
מחברת: ד"ר אורטל ניצן, פרופ'ח זהבית כהן
האתר של קבוצת המחקר: https://mted.technion.ac.il/
—
الرياضيات في المرحلة الثانوية والمسارات المستقبلية نحو STEM
يتعرّف العديد من الطلاب إلى مجالات العلوم والتكنولوجيا خلال دراستهم في المرحلة الثانوية، إلا أنّ جزءًا منهم فقط يواصل دراسة STEM (Science, Technology, Engineering, and Mathematics) في التعليم العالي، وقد يتجه لاحقًا إلى مسارات مهنية في هذه المجالات. فما الذي يحدث على طول الطريق؟ وأيّ اختيارات تعليمية تُتخذ في المرحلة الثانوية وتترك أثرًا طويل المدى على المسارات المستقبلية نحو STEM? في هذه الدراسة الطولية، قمنا بتحليل أكثر من نصف مليون سجل من دائرة الإحصاء المركزية الإسرائيلية، جُمعت على مدى 15 عامًا، بهدف تتبّع مسارات اختيار الطلاب من المرحلة الثانوية إلى التعليم العالي وحتى إتمام درجة البكالوريوس. فحصنا كيف يرتبط مستوى دراسة الرياضيات، واختيار تخصص STEM في المرحلة الثانوية، والتحصيل الدراسي، والعوامل الديموغرافية، بالاستمرار في مسار STEM، أو الانتقال منه، أو الدخول إليه، في نقاط قرار تعليمية مركزية على امتداد المسار الحياتي.
مساهمة الدراسة
تُظهر نتائج الدراسة أنّ الطلاب لا يتقدمون في مسار واحد ومباشر نحو دراسة STEM بل كشفت النتائج عن ثمانية مسارات مختلفة من المرحلة الثانوية وحتى إتمام درجة البكالوريوس، من بينها “نقطة تسرّب” بارزة: طلاب درسوا موضوعات STEM كتخصص في المرحلة الثانوية، لكنهم أنهوا لاحقًا درجة بكالوريوس في مجالات غير STEM. كما وجدت الدراسة أنّ دراسة الرياضيات بمستوى متقدم، واختيار الفيزياء أو علوم الحاسوب كتخصص في المرحلة الثانوية، والتحصيل العالي في الرياضيات أو في التخصص العلمي، ترتبط بقدر أكبر من الاستمرارية في دراسة STEM في التعليم العالي. إضافة إلى ذلك، تشير الدراسة إلى وجود فجوات مستمرة بين الجنسين وبين المجموعات السكانية في الاندماج في مسارات STEM. ومن خلال تحديد المراحل التي يميل فيها الطلاب إلى تغيير مسارهم، تقدم هذه الدراسة رؤى يمكن أن تساعد المربين وصنّاع السياسات على تطوير تدخلات مبكرة وأكثر تركيزًا، وتوسيع فرص الوصول إلى مجالات STEM، وتعزيز رأس المال البشري المستقبلي في هذه المجالات.
رابط المقال الكامل: https://link.springer.com/article/10.1186/s40594-022-00381-9
مؤلفة: أورطال نيتسان-تمار, زهابيت كوهين
الموقع الإلكتروني لمجموعة البحث: https://mted.technion.ac.il/
